ა-პოლიტიკური

 

  • ბლიც-ინტერვიუ, გურამ შარაძე, “დილის გაზეთი” 31 მარტი, 2001
  • ,,პოლიტიკის მიღმა: გურამ შარაძე გურამ შარაძის წინააღმდეგ’’, ,,პრესკურიერი’’, 13 აპრილი, 2002
  • ,,რა მოუვიდა გურამ შარაძეს ბუდაპეშტში, ქართველი კაცის იმიჯის დაცვისას’’, “გზა”, 12 დეკემბერი, 2002
  • როგორ ხვდებიან პოლიტიკოსები ახალ წელს, ,,რეზონანსი” 22 დეკემბერი, 2002
  • ,,ხალხს სკლეროზი ისე არ დაწყებია, რომ ვინმეს მათი გაცურების თუ მოტყუების იმედი ჰქონდეს’’, რუბრიკა: ,,ცნობილ ადამიანთა უცნობი შტრიხები’’, “იბერია თაიმსი”, 10-24 მარტი, 2003
  • გეშინიათ ჯოჯოხეთის? რუბრიკა: “გამოკითხვა”, “სარკე”, 2-8 აპრილი, 2003
  • ,,შარაძე პირველი სიყვარულის კარტებს ხსნის’’, პოლიტიკოსი განსხვავებულ ამპლუაში, “მეოთხე”, 25 აპრილი – 2 მაისი, 2003
  • ,,მაქსიმალისტი გურამ შარაძე’’, “დილის გაზეთი”, 20 ოქტომბერი, 2003
  • ,,ჯერ არავის ვუნახივარ მთვრალი’’ (ბლიც-ინტერვიუ გურამ შარაძესთან), “ახალი თაობა”, 26 აპრილი, 2004
  • ,,გურამ შარაძე შვილიშვილებისთვის უფასო ბილეთია’’, “სარკე”, 10-16 ნოემბერი, 2004

***

ბლიც-ინტერვიუ

გურამ შარაძე

– თქვენი სავიზიტო ბარათი “დილის გაზეთისთვის”…

– ჩემთვის “მზე დილის გაზეთთან” ერთად (გ)ამოდის”.

– ოჯახური მდგომარეობა.

– ცოლშვილიანი.

– ეცნობით თუ არა პრესას?

– ძალიან დიდი სურვილი მაქვს პრესის კითხვის, მაგრამ ხელს მიშლის ორი გარემოება: ზერელედ კითხვა არ მიყვარს, სერიოზული კითხვის დრო არ მაქვს.

– საყვარელი პოლიტიკოსი?..

– ადენაუერი.

– რას აფასებთ ადამიანში?

– გულწრფელობას, ერთგულებას, ბუნებრივ ნიჭიერებას.

– რა არის თქვენთვის რისკი?

– ყველაფერი.

– როგორ რეაგირებთ უარზე?

– მწარე უარი მირჩევნია ტკბილ დაპირებებს.

– განუხორციელებელი ოცნება…

– 90-იან წლებში ჩაფიქრებული ექვსტომეულის შექმნა. ბოლომდე ვერ მივიყვანე, ბედნიერი ვიქნები, როცა შევასრულებ ჩემს ჩანაფიქრს.

– ხართ თუ არა ჯიუტი?

– არც იმდენად, როგორც ვჩანვარ.

– ხშირად იტყუებით?

– საერთოდ, ტყუილთან მწყრალად ვარ (ჩვენს ბლიც-ინტერვიუში ერთი უბოროტო ტყუილი უკვე თქვით – ავტ.)

– სპორტის რომელი სახეობა მოგწონთ?

– ფეხბურთი, ერთ დროს ძალიან გამიტაცა ფიგურულმა სრიალმა. აღტაცებული ვიყავი სიხარულიძის ნიჭით.

გყავთ შინაური ცხოველები?

– ერთხელ კატა მყავდა, მასთან განშორებამ ისე დამთრგუნა, ისე განვიცადე, რომ იმის შემდეგ გადავწყვიტე, აღარ შევიყვარო ცხოველები. შემდგომ მათთან განშორება ძალიან მიჭირს.

– ცხოვრების აუცილებელი ატრიბუტი…

– საწიგნე ჩანთა, ურომლისოდაც არა მარტო ჩემთვის, არამედ ყველასთვის, ვინც მე მიცნობს, შეუძლებელია ჩემი არსებობა. ყველაფერს იქ ვდებ, ერთი კალამიც რომ მქონდეს სადმე წასაღები, ჩანთას ვიღებ.

– ეჭვიანი ხართ?

– სამწუხაროდ, არა. ვითომდა ეჭვიანობა საშინელი სენია. არადა, გულუბრყვილობა უფრო საშინელი სენი ყოფილა.

– სად გაემგზავრებოდით სამოგზაუროდ?

– მსოფლიოს ნებისმიერ ქვეყანაში, სადაც ჩვენი, ჯერ კიდევ ჩამოუტანელი საგანძური მეგულება. ეკონომიკური სიდუხჭირის გამო, ვერ ვახერხებ წასვლას. ჩვენი მთავრობა კი მივლინებისთვისაც ვერ გამოყოფს თანხას.

– თქვენი საყვარელი კერძი?

– შემწვარი ინდაური ნიგვზიანი კომშით.

– თუ გეხერხებათ მზარეულობა?

– აბსოლუტურად არა. მირჩევნია, მშიერი ვიყო, ვიდრე სამზარეულოში მოვემსახურო ჩემს თავს.

– თქვენი ჰობი…

– ადრე მქონდა ასეთი ჰობი, ვაგროვებდი ძველებურ თბილისის ატელიეებში დამზადებულ ფოტოსურათებს.

– საყვარელი ლიტერატურული გმირი…

– როგორც ლიტერატორს, მიჭირს ერთი კონკრეტული გმირის დასახელება.

– ბოლოს რომელი სპექტაკლი ნახეთ?

– რობერტ სტურუას “კაცია-ადამიანი?!”

– რას ინატრებდით?

– ჩემთვის მტკივნეული შეკითხვაა, ვინც მე მიცნობს, გამიგებს, პირდაპირ პასუხს მოვერიდებოდი.

– და ბოლოს…

– ვუსურვებ “დილის გაზეთს” რომელსაც ჩემი მეგობარი მანანა კარტოზია რედაქტორობს, დარჩენილიყოს სხვებისგან გამორჩეულ, ანალიტიკურ, სერიოზულ გაზეთად. ჩემს თავს ვუსურვებდი, “დილის გაზეთი”, ამ თვისებების გამო, კვლავ ჩემს საყვარელ გაზეთად დარჩენილიყოს.

თიკო ნემსიწვერიძე
“დილის გაზეთი” 31 მარტი, 2001

 

პოლიტიკის მიღმა: გურამ შარაძე გურამ

შარაძის წინააღმდე

– ყველაზე მეტად რა გახსენდებათ ბავშვობიდან?

– დედაჩემის სახე.

ნანახს უკეთ იმახსოვრებთ თუ გაგონილს?

– ცნობილი ნათქვამია, ,,ასჯერ გაგონილს ერთხელ ნანახი სჯობიაო’’, მაგრამ ზოგჯერ გაგონილით ბევრი რამე გამიკეთებია, ზოგჯერ ნანახით, ასე რომ, ერთი მეორეს არ გამორიცხავს. მაგალითად, ოქსფორდში გავიგონე პირველად დამოუკიდებელი საქართველოს არქივის არსებობის შესახებ ნოე რამიშვილის ვაჟის აკაკი რამიშვილისგან და იმის შემდეგ მოსვენება არ მქონდა. ეს მოხდა დაახლოებით, 20-25 წლის წინათ და სანამ არქივი არ ვნახე და არ ჩამოვიტანე საქართველოში, არ მოვისვენე.

გქონიათ თუ არა ისეთი წარუმატებლობა, რომელსაც ვერ ივიწყებთ?

– მე 62 წლის ვხდები, რა თქმა უნდა წარუმატებლობა მქონდა, თანაც ბევრი (დაბრკოლებას თუ გულისხმობთ), მაგრამ ყველა გადამილახავს, გარდა 1998 წლის 15 ივნისის ტრაგედიისა (ბატონი გურამ გულისხმობს ვაჟიშვილის, ლაშა შარაძის გარდაცვალების თარიღს, ჟურნ.). ვერ გავიგე რა მოხდა მაშინ.

თავს ოპტიმისტად თვლით?

– ზომიერად, რეალური ოპტიმისტი ვარ.

დაძაბულობის მოსახსნელად ყავას, სიგარეტს ან სასმელს ხომ არ ეტანებით?

– არასოდეს. მე ყველაზე მეტად სიფხიზლეში ვიგერიებ დაძაბულობას, ფხიზელი გონებით. არ მესმის გონების დაბინდვით როგორ შეიძლება დაძლიო დაძაბულობა. არასდროს მომიწევია სიგარეტი, ყავისა და სასმელის დალევაზე ცალკე ვისაუბროთ.

შეგიძლიათ სხვისი საიდუმლოების შენახვა?

– რომ გითხრათ, რომ არ ვინახავ საიდუმლოებას-მეთქი, ეს არაკაცობა იქნება, მით უმეტეს, თუ ვიცი, რომ აუცილებლად უნდა შევინახო. მე სამარე ვარ ამ თვალსაზრისით.

წყენა ადვილად გავიწყდებათ?

– ჩემი უბედურება და ბედნიერებაც ეგ არის, რომ შეიძლება ერთბაშად ავფეთქდე, მაგრამ არ ვიმახსოვრებ წყენას. ამან ალბათ ბევრ რამეში მიშველა. ძალიან მპატიებელი ვარ. მით უფრო, თუ მომეფერა ვინმე, ტკბილ სიტყვას ვგულისხმობ, აბსოლუტურად ყველაფერს ვპატიობ.

შეგიძლიათ შვილს უმნიშვნელო სურვილი აუსრულოთ, თუნდაც იცოდეთ, რომ ხვალ ეს აღარ ემახსოვრება?

– ყოველთვის განსაკუთრებული დამოკიდებულება მქონდა შვილებთან. არასოდეს მამის, მით უმეტეს მკაცრი მამის პოზიციებიდან არ მისაუბრია მათთან. სახლში ჩემსავით დამთმობი და უპრეტენზიო, შეიძლება თვით ჩემი ერთი თვის მარიამიც არ არის. საერთოდ კი, დასამახსოვრებლად არასოდეს ვაკეთებ სიკეთეს.

დღე უფრო გიყვართ თუ ღამე?

– დღე ვერ შეცვლის ღამეს, ისე როგორც ღამე ვერ შეცვლის დღეს. ჩემთვის დღე დღეა, ღამე – ღამე.

ტკივილის თუ გეშინიათ?

– არ მეშინია, იმიტომ, რომ ფიზიკური ტკივილი პრაქტიკულად არ ვიცი, არ გამომიცდია.

მარტოობას როგორ იტანთ?

– ვერ ვიტან მარტოობას თუნდაც იმიტომ, რომ ჩაის დასხმაც კი არ შემიძლია, როცა მარტო ვარ. ტელევიზორსაც სხვები მირთავენ.

რას უფრთხით ყველაზე მეტად?

– ახლობლის ავადმყოფობას.

გიყვართ დიდ და მხიარულ წვეულებებზე სიარული?

– არა, საშინლად არ მიყვარს… პატარა წვეულება მირჩევნია, იქ სადაც მიცნობენ და მეც ყველას ვიცნობ.

როგორ მოიქცევით, თუ წვეულებაზე ხართ და მოულოდნელად სადღეგრძელოს თქმა შემოგთავაზეს?

– მე პრაქტიკულად არ ვსვამ, მაგრამ თუ ვსვამ, ჩემი დამათრობელი არ მეგულება. ამიტომ ვითვლები კარგ თამადადაც, როცა ვარ ამის ხასიათზე. ასე რომ, სადღეგრძელოს თქმა არ მიჭირს, ნებისმიერ სიტუაციაში არ დავიბნევი.

რა არის სიყვარული?

– სიყვარული არის ის, რაც არ არის სიძულვილი.

საკუთარი თავით კმაყოფილი ხართ ?

– ჩემზე ხშირად ამბობენ, თითქოს მტრები მყავს, მაგრამ მე არ მჯერა ეს. მე მჯერა ის, რომ გურამ შარაძის ყველაზე დაუნდობელი, სასტიკი და დაუძინებელი მტერი არის გურამ შარაძე.

,,მედიანიუსი’’
,,პრესკურიერი’’, 13 აპრილი, 2002

რა მოუვიდა გურამ შარაძეს ბუდაპეშტში,

ქართველი კაცის იმიჯის დაცვისას

გურამ შარაძეს ბავშვობაში თურმე ფრინველებზე ნადირობა ჰყვარებია, ოღონდ – კაკანათით; როცა გარეთ ბარდნიდა, ის ფანჯრიდან უდარაჯებდა მსხვერპლს. თუმცა “წარმატებულ” მონადირეს მხოლოდ ერთხელ გაუმართლა: ყინვით შეწუხებული ბეღურა, დაყრილ ნამცეცებს მიეტანა და მახეში გაება. მერე, მომავალი პარლამენტარი რამდენიმე კვირა ფრთამოტეხილ ჩიტს უვლიდა. ბატონი გურამის თქმით, ეს იყო უკანასკნელი მცდელობა მისი მხრიდან ვინმეზე ძალადობის განხორციელებისა.

მახსოვს, ამბობდით – სკოლაში და უნივერსიტეტში “გამოუსწორებელი” ფრიადოსანი ვიყავიო. რა ნიშანზე შეაფასებთ თქვენს აკადემიურ მოსწრებას პარლამენტში?

– სასწავლებლებში ჩემს მუშაობას პროფესორ-მასწავლებლები აფასებდნენ, პარლამენტში ამის გამკეთებლი არავინ არის. ყალბი თავმდაბლობა რომ არ გამომივიდეს, ვიტყვი: “ოროსანი” პარლამენტარი რომ ვყოფილიყავი, ქართველი ხალხი წინა მოწვევის შემდეგ აღარ ამირჩევდა.

როგორ ფიქრობთ – მალე დადგება დრო, როცა ახალგაზრდებს ჰკითხავენ: თქვენი მამა ან ბაბუა “მოქკავშირის” წევრი ხომ არ იყოო? – ისინი კი უპასუხებენ: შვილები მამის ცოდვებზე პასუხს არ აგებენო…

– საბედნიეროდ, ჩემს შთამომავლობას ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა არ მოუწევს, რადგან “მოქალაქეთა კავშირს” არასოდეს გავკარებივარ. ისე კი, ამორალობად  მიმაჩნია, იმ ხალხისგან მმართველი პარტიის ლანძღვა-გინება, ვინც მისი მეშვეობით მიაღწია კეთილდღეობას. მე ამ მოვლენას ეთიკურ-ზნეობრივ სკლეროზს დავარქმევდი. გონებრივი სკლეროზი თანაგრძნობას იწვევს, მაგრამ ზნეობრივი გულმავიწყობა უმადურობის მაჩვენებელია, როდესაც ადამიანს ჰგონია – თუ თვითონ “დაივიწყებს” წარსულს, საზოგადოებაც სკლეროზით დაავადდება.

თქვენი ოპონენტები ამბობენ, გვარზეც ეტყობა, როგორი “მშვიდობის მტრედიც” ბრძანდებაო

– (იცინის) მათ ჩემი გვარის წარმოშობის ისტორია არ იციან. შარაძე ერთ-ერთი უძველესი ტაო-კლარჯული გვარია. რაც შეეხება ფუძეს – ნიკო მარი წერდა, რომ “შარა” ნიშნავს არა გზას ან შარას, ოპონენტები და ჟურნალისტები რომ მკენწლავენ, არამედ ჭირნახულს, ბარაქას. ასე რომ, შარიანი სულაც არ ვარ.

ისეთ “აჟიტირებულ” სიტუაციებში ხვდებით ხოლმე, მიკვირს, თქვენს გენეტიკაში შარი ბარაქას რომ ნიშნავს

– ყველა ხარხარებს, როცა ამას ვამბობ, მაგრამ ჩემსავით დამთბობი, უპრეტენზიო და ბუნჩულა კაცი ქვეყანაზე არ მეგულება. არის შემთხვევები, როცა ტოლსტოის თქმისა არ იყოს, “გაჩუმება არ შემიძლია” – ხანდახან ჩემნაირ მოკვდავებსაც არა აქვთ დუმილის უფლება.

ახლა კიდევ, საფრანგეთის ელჩი დაგიპირისპირდათ…

– ჰოო, გამომიხტა. გრიგოლ რობაქიძემ თქვა: “საქართველოს ქართველებზე დიდი მტრები არ ჰყოლია”. ქართველები ასეთი ბედოვლათები რომ არ ვიყოთ, ქალბატონი მიუსო, ორბელიანების ბაღში საელჩოს აშენებას გაბედავდა?! ჩვენს ელჩს საფრანგეთში, ბულონის ტყეში, ვინმე მისცემს ამის უფლებას?! მე როცა ვამბობ, ალექსანდრეს ბაღი კულტურული ძეგლია-მეთქი, –  სასამართლოს, საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება გამოაქვს. მიუსო ამბობს, რომ ყველაფერი კანონიერად აქვს შესყიდული. მთელი ცინიზმიც იმაშია, რომ საქართველოში ყველაფერი უკანონო, დაკანონებულია და ყველაფერი კანონიერი, უკანონოდაა მონათლული.

რამდენიმე წლის წინ, ამერიკის საელჩოს დაუპირისპირდით, ახლა ფრანგები გადაიკიდეთ. რა იცით, მომავალში ხელისუფლებაში ვინ მოვა? იქნებ, როგორც ოპოზიციონერს, დევნა დაგიწყონ და მაშინ რომელი ქვეყანა შეგიფარებთ?

– ნებისმიერი ზეწოლის შემთხვევაში, მე საქართველოში დავრჩები და აქ მოვკვდები, რადგან სხვაგან გაქცევის უფლება არ მაქვს.

მერიის თავზე აღმართული დროშის გამო, თქვენსა და მიხეილ სააკაშვილს შორის სერიოზული დაპირისპირება წარმოიშვა. ხვალ რომ ის ქვეყნის პრეზიდენტი გახდეს, რას იზამთ?

– სააკაშვილის პრეზიდენტობამ შარაძეს რა უნდა დააკლოს?! მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ის პრეზიდენტი ვერ გახდება. ამ ბავშვს ტყუილად აბრიყვებენ. თქვენი ჟურნალის საშუალებით, როგორც მისმა გულშემატკივარმა, მინდა ვუთხრა, რომ თავი დაანებოს უპერსპექტივო საქმეებზე ოცნებას, რადგან ახალგაზრდა კაცია და დაუფიქრებლობის გამო, გადაიჩეხება…

ძველი ანეკდოტი: “ბავშვი მამას ეკითხება: ვეფხვის გეშინია? – არა. – ლომის? არა. ბავშვი ჩაფიქრდა და ბოლოს, თავისი მიხვედრილობის თვითონვე გაუკვირდა: ააა! შენ მარტო ჩემი დედიკოსი გეშინია…” თქვენს ოჯახში როგორ არის ამ მხრივ საქმე?

– ბევრ ოჯახში მეუღლე და ქალი არის რისხვა იმ მნიშვნელობით, რომ ის უნახავს ბევრ საიდუმლოს თავის მეორე ნახევარს. ამ საიდუმლოს გაცემის შიშით კი, მამაკაცები ძალიან უტყვნი არიან და არა მეტყველნი…

თქვენ ამ მხრივ კარგად გაქვთ საქმე?

– კარგად, რადგან უკანონო გზით შემოსული თანხა არასოდეს მქონია. ეს კი ჩემი ოჯახის ბიუჯეტზე არცთუ ისე სასიამოვნოდ აისახება. სულ ტყუილად არის გავრცელებული შეხედულება, რომ მამაკაცებს ეშინიათ, ცოლებმა საყვარლების შესახებ გაუგონ, რადგან ბევრ ქართველ ქალს ეამაყება, რომ მისი მეუღლე სხვა ქალბატონებს მოსწონდათ, რჩეული კი, თვითონ აღმოჩნდა… ჩემი მეუღლე იმდენად არ არის ეჭვიანი, რომ ხანდახან მისი ზედმეტი ნდობა მაღიზიანებს კიდეც.

ამბობთ – დამატებითი შემოსავალი არასოდეს მქონიაო. მეუღლესთან ამის გამო პრობლემები არ გიჩნდებათ ხოლმე?

– ჩემი მეუღლე არაფერს ითხოვს. მან მთლიანად ოჯახსა და შვილებს მიუძღვნა საკუთარი თავი. ბუნებაში არც კი მეგულება მეორე ქალი, რომელიც ასეთი დამთმობი იქნება. სიმართლე გითხრათ, არც მომწონს მისი ამგვარი ხასიათი. მინდა, რომ ხანდახან პრეტენზია ჰქონდეს და რამე მოითხოვოს, მაგრამ ამას ვერ მივაღწიე. გინდათ, რომ რომანტიკულ სიბრტყეში გადამიყვანოთ?..

მე მგონი, არსად გადაყვანა აღარ გჭირდებათ, იმდენად ამაღელვებლად საუბრობთ თქვენს მეუღლეზე. ალბათ შეყვარებულობის ამბებსაც მოგვიყვებით

– მე და ჩემი მეუღლე – ნათელა გახარია, თანაკურსელები ვიყავით. დანახვის პირველ დღეებში შემიყვარდა, მაგრამ ის სრულ იგნორირებას მიკეთებდა. ამიტომ, უნივერსიტეტში მასთან ურთიერთობას რომ ვერ ვახერხებდი, ეზოიანი სახლი ჰქონდა და მისი ჭიშკრის სახელურს ყოველ დილით ვარდების თაიგულით ვამკობდი. პირველიდან ბოლო კურსამდე უიმედოდ შეყვარებული, მეგობრებს ძალიან ვებრალებოდი და ყველა თანამიგრძნობდა. ბოლო წელს, როცა სახელმწიფო გამოცდები ჩავაბარეთ და ჩვენი გზები საბოლოოდ უნდა გაყრილიყო, მივედი და თვითმკვლელობით დავემუქრე. დაღლილი და ნანერვიულები, შინ წავედი და დავიძინე. გარიჟრაჟი იქნებოდა, როცა ნათელამ თავისი და ჩემი მეგობრის თანხლებით, შინ მომაკითხა. როგორც ჩანს, იმდენად გულწრფელი ვიყავი და ისე დამაჯერებლად გამოიყურებოდა ჩემი მუქარა, რომ შეეშინდა. მივხვდი, განიცდიდა ჩემს სიცოცხლეს. იმ დილით ჩვენს ურთიერთობაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა მოხდა.

თქვენზე ამბობენ, ძალიან პედანტურიაო.

– სრული სიმართლეა, თუმცა, ჩინოვნიკი არასოდეს ვყოფილვარ. მომთხოვნი კი, პირველ რიგში, ჩემი თავის მიმართ ვარ. დეპუტატები დაადებენ თავს და პარლამენტში ჯინსებით მოდიან; ზოგს ღიპი უჩანს, გადაღეღილი “მაიკები…” შეიძლება, პოლიტიკოსი ასე გამოცხადდეს სამსახურში? ჩემი პედანტურობა იმაშიც ვლინდება, რომ მოუწესრიგებელ ოთახსა თუ კაბინეტში მუშაობა არ შემიძლია. ასეთი ვარ და რა ვქნა?!

ერთი, ის ამბავი მოგვიყევით, ბუდაპეშტში ქართველი მამაკაცის იმიჯის დაცვა ძვირად რომ დაგიჯდათ.

– მინდა გითხრათ, რომ 30 წლამდე ალკოჰოლის, სიგარეტისა და ყავის გემო არც ვიცოდი. უკვე ცოლიც მყავდა და შვილიც, როცა მეგობარმა უნგრეთში დამპატიჟა და ჩემს საპატივცემულოდ ვახშამი მოაწყო. იგი არისტოკრატიული ოჯახის წარმომადგენელი იყო და წვეულებაზე ბუდაპეშტის წარჩინებული საზოგადოება მოვიდა. მასპინძელმა მითხრა: თავი არ მომჭრა, ქართველ მამაკაცებზე ბუდაპეშტელ ქალბატონებს წარმოდგენა არ დააკარგვინო – კონიაკიც დალიე და სიგარეტიც მოსწიეო. რა თქმა უნდა, დავთანხმდი, თავმომწონედ წარმოვთქვი სადღეგრძელო და ჭიქა გამოვცალე. მერე სიგარეტიც გავაბოლე, თუმცა ნაფაზი ვერ დავარტყი, ცხვირიდან კვამლს მაინც ვუშვებდი. ახლა ბუდაპეშტური, ნახშირივით შავი ყავა მომიტანეს. ვატყობ, რომ რაღაც ვერაა კარგად ჩემი საქმე. ვიგრძენი, რომ ფერი წამივიდა და მშველელისთვის დაძახებაც კი ვერ მოვახერხე, ისე დავეცი უგონოდ იატაკზე. საბედნიეროდ, სუფრის წევრები ვერ მიხვდნენ, რა იყო ჩემი ავად გახდომის მიზეზი.

ე.ი. დიდი მსმელის იმიჯი დღესაც არ გექნებათ

– ბევრს ეგონა, ვერ ვსვამდი და ამით კისერი წაიტეხეს. მე მთვრალი არავის ვუნახივარ, მაგრამ სუფრაზე კახური რქაწითელი უნდა მომიტანონ და ისე დავასრულებ ქეიფს, რომ ნასვამობაც კი არ შემეტყობა.

– აბა, კარგი თამადაც იქნებით.

– საოცარი და არაჩვეულებრივი. საახლობლო წრეში თითქმის შეუცვლელ თამადად ვითვლები. თუმცა, დიდი დემოკრატიულობით არ გამოვირჩევი, რადგან დისციპლინა მიყვარს. სუფრის წევრებს წარმოთქმული სადღეგრძელო უნდა ესმოდეთ.

ბატონო გურამ, სასწაულების თუ გჯერათ?

– მე და ჩემი მეუღლე პირველ შვილს ველოდებოდით, როცა ნათელამ ღამით გამაღვიძა და მითხრა: სიზმარში კაბენის ღვთისმშობელი გამომეცხადა და მითხრა: შვილები შეგეძინებათ და თამარის შვილების სახელები დაარქვითო. საძიებელში ვნახე და მართლაც აღმოჩნდა თამარის მიერ აშენებული, კაბენის ღვთისმშობლის ეკლესია. შვილებს ლაშა, გიორგი და რუსუდანი დავარქვი. მაგრამ მოგეხსენებათ, ლაშა-გიორგი ერთ ადამიანს ერქვა.. მე კი ის შუაზე გავყავი და ორ ვაჟიშვილს “გავუნაწილე”. დღესაც საშინლად განვიცდი ამას და ვფიქრობ – იქნებ, ლაშა სწორედ ამისთვის წამართვა ღმერთმა?..

– თქვენი იმპულსური ხასიათიდან გამომდინარე, თუ შეგიძლიათ, ცალკეულ უსამართლობებზე თვალის დახუჭვა?

– სამწუხაროდ, ბევრ რამეზე ვხუჭავ თვალს და პირში წყალს ვიგუბებ. ხშირად, ამას შეგნებულად ვაკეთებ, რომ გული არ გამისკდეს და ბოლომდე არ დავკარგო ადამიანების რწმენა. ოღონდ, ეს ზნეობრივ კომპრომისად არ ჩამითვალოთ. ყველაფრის დანახვა და გაგონება დღევანდელ საქართველოში ფიზიკურ განადგურებამდე მიიყვანს ადამიანს.

ხათუნა მაღრაძე
“გზა”, 12 დეკემბერი, 2002

როგორ ხვდებიან პოლიტიკოსები ახალ წელს

გურამ შარაძე: სახლში ვხვდები ყოველთვის და არც მახსენდება, სადმე სხვა ქვეყანაში გამეტარებინოს ახალი წელი.

ახალი წელი ჩვენთვის ძალიან მოკრძალებულია, სხვა, ჩვეულებრივ დღეებთან შედარებითაც და უფრო მოკრძალებული ჩემი შვილის დაღუპვის შემდეგ.

საახალწლოდ ყოველთვის ჩიჩილაკს ვდგამთ, მოკრძალებულია და გურული. თანაც ნაძვის ხეს ვუფრთხილდები. კიდევ ვერ ვიტან სანტა-კლაუსს. ეს ჩვენი ქართული თოვლის ბაბუის წაშლის კიდევ ერთი მცდელობაა. როგორც ვიცი, სხვა ქვეყნებში უკვე კრძალავენ სანტა-კლაუსს.

როდესაც თორმეტი საათი ახლოვდება, ვიღებ ერთ მუჭა კარამელის კანფეტს, შემოვდივარ და ვისვრი ჰაერში. დედა ყოველთვის მეუბნებოდა, რომ კარგი ფეხი მაქვს. არა მარტო ჩემს პატარა ოჯახში მიწევს მეკვლეობა, არამედ იმ დიდ ოჯახშიც მე ვიყავი.

მქონია დასამახსოვრებელი ახალი წელი, ოღონდ არა ბედნიერი.

ნონა კუბიტაშვილი
“რეზონანსი” 22 დეკემბერი, 2002

რუბრიკა: ცნობილ ადამიანთა უცნობი შტრიხები

გურამ შარაძე, პარლამენტარი

ხალხს სკლეროზი ისე არ დაწყებია, რომ ვინმეს მათი

გაცურების თუ მოტყუების იმედი ჰქონდეს

ბატონო გურამ, რამდენად არის დაცული თქვენი ბიოგრაფია იმ შავი ლაქებისაგან, რომელიც ნებით თუ უნებლიეთ ხშირად თან სდევს პოპულარული ადამიანების სახელს?

– არსებობს ჰეროსტატეს სინდრომი პოპულარობისა – პოპულარობა – პოპულარობაა. მე ჯანსაღი პოპულარობის მიღწევა წარმომიდგენია ყოველდღიური მუხლჩაუხრელი შრომით, პატიოსნებით, სუფთა ბიოგრაფიით, სადაც ერთი შავი წერტილის პოვნაც კი უნდა გაუჭირდეს კაცს. მკრეხელობაში ნუ ჩამომართმევთ და აგერ უკვე 63-ე წელიწადში ვარ და ვფიქრობ, ვერც მტერი და ვერც მოყვარე ვერ აღმომიჩენს ჩემს განვლილ ცხოვრებაში თუნდაც ერთ შავ ლაქას, რომელიც ჩრდილს მიაყენებს არა მარტო ჩემს, არამედ ჩემი წინაპრებისა თუ ჩემი შთამომავლობის სახელს. თუმცა, ასეთი ცხოვრება საკმაოდ ძვირიც და უზომოდ მტკივნეულიც დამიჯდა ჩემი შვილის სახით…

ბატონო გურამ, როგორ აღიქვამთ კრიტიკას და რამდენად კრიტიკული ხართ საკუთარი თავისადმი?

– კრიტიკას ადრეულ ასაკში ძალზე მტკივნეულად განვიცდიდი, თუმცა, მინდა ვაღიარო, რომ ცხოვრებას ახლაც არ ვიცნობ კარგად, სადღაც ზევით ქრის ჩემი გონება, ვერ წარმომიდგენია ადამიანს უსამართლოდ დააბრალო რამე, ცილი დასწამო, მახე დაუგო, დაუმსახურებლად გაკიცხო… საკმაოდ გვიან გავაცნობიერე, რომ თუ გინდა ადამიანს გული ატკინო, ის უნდა დააბრალო, რის წინააღმდეგაც მთელი ცხოვრების მანძილზე იბრძოდა. 1995 წლიდან პოლიტიკაში მოსვლის შემდეგ, ბევრად შევიცვალე, შეიძლება ითქვას, რომ კანი გამისქელდა, გავხდი უფრო ამტანი კრიტიკის მიმართ, რამეთუ პოლიტიკაში გაცილებით დიდი დოზით არის დაუმსახურებელი კრიტიკა. სამწუხაროდ, საქართველოში ვერც მეცნიერებაში, ვერც მწერლობაში ვერ ვნახე საქმიანი კრიტიკა, რომელიც საქმისათვის არის აუცილებელი და წასადგომი, პირიქით, ჩვენში კრიტიკა მეტწილად ნიშნავს დემაგოგიასა და დაუმსახურებლად მიყენებულ გულისტკივილს.

ბატონო გურამ, რა არის თქვენი ცხოვრების ის მამოძრავებელი ძარღვი, რაც თქვენთვის უპირველესი და მნიშვნელოვანია?

– მთავარია ადამიანისათვის სწორი აღზრდა. საბოლოოდ ყველა მანკიერება თუ გმირობა ადამიანის შინაგანი ბუნებიდან, კულტურიდან და პიროვნული თვისებებიდან მოდის. ადამიანის ჩამოყალიბება კი ხდება იმ ოჯახში, სადაც გაიზარდა. ე.ი. ჩემთვის ძირითადი მამოძრავებელი ძარღვი, რომელსაც უპირველეს მნიშვნელობას ვაძლევ, არის ზრდილობა.

მართალია, 63-ე წელიწადში ვარ, მაგრამ 4-5 წლის ასაკიდან აბსოლუტურად მახსოვს მთელი ჩემი ცხოვრება. ბავშვობიდანვე.

განსაკუთრებით შრომისმოყვარე, ენერგიული, ბეჯითი, ცოდნის მოყვარე ვიყავი და ასეთი ვარ დღესაც, ჯერჯერობით განსხვავებას ვერ ვპოულობ, იგივე პრინციპები, თვისებები და ძირითადი შეხედულებები მახასიათებს. ხშირად მეკითხებიან, – როდის ისვენებთ? ჩემი პასუხი ასეთია: ვისვენებ მაშინ, როცა ვმუშაობ. მოსწავლეობის პერიოდში ჩემი მიზანი იყო ვყოფილიყავი ფრიადოსანი და ამას ვაღწევდი მუდმივი მეცადინეობის შედეგადაც. ძალიან მიკვირს იმ პოლიტიკოსების, რომლებიც დღეს ამაყად აცხადებენ, სწავლა, განათლება, წიგნის კითხვა არ გვიყვარდაო, ქუჩაში გავიზარდეთო და რამდენად შეიძლება ასეთი ადამიანები მართავდნენ სახელმწიფოს და განაგებდნენ ხალხის ბედს?! ამით ხომ ცუდ მაგალითს აძლევენ ახალგაზრდობას, მომავალ თაობას, თურმე ცოდნა და განათლება სულაც არ ყოფილა საჭირო. აი, ასეთი ცხოვრების დევიზები გააჩნიათ ზოგიერთ “გამოჩენილ პოლიტიკოსს” და ამაზე საზოგადოება ინერტულობას იჩენს და დუმილს არჩევს…

რა თვისებები მიგაჩნიათ ადამიანის ღირსებად?

– ერთგულება და სიტყვის გაუტეხლობა მიმაჩნია ადამიანის უპირველეს ღირსებად. ვერ წარმომიდგენია ადამიანს ისეთი რამ შეპირდე, რომლის ასრულებაც არ შეგიძლია. ცრუ დაპირებით ხომ უფრო მეტად ატკენ გულს, ვიდრე სიმართლის თქმით?! ტყუილი არ მიყვარს, თვალთმაქცობა და პირფერობა არასოდეს ყოფილა ჩემი ცხოვრების წესი. მე არ მესმის იმ ხალხის, ვისთვისაც ღალატი, სიტყვის გატეხა ჩვეულებად ქცეული საქციელია, ბოლომდე ერთგული უნდა იყო შენი ერის, საზოგადოების, შვილის, მეუღლისა თუ შეყვარებულის მიმართ, რაც მთავარია, უნდა იცხოვრო ისე, რომ მართალი იყო საკუთარი თავისა და სინდისის წინაშე. ბოლომდე უნდა დაიწვა, დაიხარჯო იმ საქმისათვის, რომელსაც ადგახარ. ვფიქრობ, რომ ბოლომდე ვახერხებ საკუთარი პოზიციის, აზრისა თუ ღირსებებისათვის დახარჯვას.

ბატონო გურამ, ალბათ ძალიან ძნელია საკუთარ ნაკლზე საუბარი, მაგრამ მაინც რას მიიჩნევთ თქვენს ნაკლად, რომლის აღმოფხვრაც დღემდე ვერ მოგიხერხებიათ?

– გარეგნულად მე შედარებით ნაკლებემოციური და გაწონასწორებული ვჩანვარ, მაგრამ არის შემთხვევებიც, როცა ემოციური მუხტი მძლევს. ემოციების გაკონტროლების რეცეპტი კი არ არსებობს. ხშირად უახლოესი ადამიანები რჩევასაც კი მაძლევენ, არ მივიტანო ყოველივე გულთან ასე ახლოს, გავუფრთხილდე ჯანმრთელობას, მაგრამ მე ეს უფრო მტკენს გულს.

ნუთუ მე ასეთ შთაბეჭდილებას ვტოვებ, რომ ჩემს პატივისმცემელს რეალური თანადგომის გრძნობა უჩნდებათ?!

ერთგვარ ნაკლად მიმაჩნია ისიც, რომ ვერ ვახერხებ გაჩუმებას, როგორც პირად, ისე საზოგადოების ცხოვრებაში მომხდარი უსამართლობის წინაშე. მე ხმამაღლა ვყვირივარ იმაზე, რასაც შემდგომ, დროის განვლის შემდეგ ჩუმად და ხმისამოუღებლად დაიბრალებს და მიიწერს ვიღაც. მაგრამ უსამართლობაზე გაჩუმებას ისევ ის მირჩევნია, ზოგმა თქვენმა “ვაი კოლეგამ” ჩემი გვარი “შარაძე” შარიანთან, შართან რომ გააიგივოს, ვიდრე დუმილით მოვიპოვო მათი სიმპათიები… თუ უსამართლობას წინ არ აღუდგები, ქვეყანას უზნეობა წალეკავს.

– რა გტკენთ გულს ამ ეტაპზე, ყველაზე მეტად რას ვერ შეგუებიხართ?

– გულს მტკენს წარსულის, ჩვენი წინაპრების შეურაცხყოფა, ჩემი სამშობლოს დღევანდელი მდგომარეობა. ჩემი ამაყი ერის ყოფა, რომელიც არ იმსახურებს ასეთ გამოუვალ და უსასოო მდგომარეობაში ყოფნას.

გულს მტკენს დღევანდელი ურთიერთგაუტანლობა, შური, ღალატი, უზრდელობა, უვიცობამდე დასული პატივმოყვარეობა. დღეს უვიცობა და უზრდელობა როცა ერთდროულად ახასიათებთ ადამიანებს და ისინი აქეთ მითითებებს გაძლევენ და ცდილობენ, გმართონ კიდეც, ეს დიდ ტკივილთან ერთად, შეურაცხყოფაც არის და იმედგაცრუებასაც იწვევს. ეს კი ყველაზე დიდი დარტყმაა ჩემთვის. მტკივნეულია ადამიანური და ცივილიზირებული ურთიერთობების დეფიციტი. ეს სენი კი დღეს განსაკუთრებით მძვინვარებს საქართველოში. ის, ვინც მოღალატე და უზნეოა, უფრო მეტს საუბრობს ერთგულებასა და პატიოსნებაზე, მაგრამ “არა არს დაფარული, რაც არ გაცხადდეს”, მათი ლამაზ-ლამაზი სიტყვები საპნის ბუშტივით სკდება. ხალხს მორალური და ფიზიკური სკლეროზი ჯერ არ დასწყებია და არც იმ ხარისხით მორევია, ვინმეს მიეცეს მათი გაცურებისა თუ მოტყუების შანსი.

– ბატონო გურამ, საიდან მოდის ამდენი ბოროტება, შური, ღვარძლი. სად უნდა ვეძიოთ მიზეზი ასეთი არაჯანსაღი საზოგადოების დიდი ნაწილის ჩამოყალიბებისა?

– ყველაფრის საწყისი მოდის გენეტიკიდან. პატრიოტიზმი, კეთილშობილება, ეს ისეთი თვისებებია, რომელთა შეძენაც შეუძლებელია. ადამიანის საწყის ბუნებაში დევს და გენეტიკურად კოდირებულია. ეს ის ბრჭყვიალა სამკაულია, რომლებიც დღეს ისეთ უადგილო ადგილებზეა მიმობნეული, რომ დანახვა უნდა. ეს ხედვა კი ოჯახში აღზრდის დროს უნდა შეიძინო.

მე შემიძლია მე-19 საუკუნიდან მოყოლებული თამამად ვილაპარაკო ჩემს წარსულზე, ნათესაობაზე, ახლობლებზე, ჩემი დიდი პაპა, მაქსიმე შარაძე იყო თბილისში ილია ჭავჭავაძის მოურავი, რომელმაც 1899 წელს ილია ჭავჭავაძეს დააბეჭდინა “ქვათა ღაღადი” ყოველგვარი კუპიურების გარეშე. პიროვნულად თავისუფალი რომ ხარ და არ გბოჭავს რაიმე, ბუნებრივად ხარ ამაყი, ზვიადი. გესახელება შენი ოჯახი, წარმომავლობა.

როცა პიროვნულად სუფთა ხარ შენი ერის, მოყვასის, ქვეყნის, შვილების წინაშე, გემატება იმის უფლება, რომ იყო თამამი. მე ვარ ჩემი გვარის, წარსულის გამგრძელებელი. გვარის, რომელიც გრიგოლ ხანძთელიდან, ტაო-კლარჯეთიდან მოყოლებული არსებობს საქართველოში. ჩემი სურვილი იყო გავცნობოდი ჩემი გვარის წარმომავლობას და მიხარია, რომ მას სულ ცოტა 10-12 საუკუნის ისტორია აქვს. ზოგიერთი ენაწყლიანი ჟურნალისტი ჩემს გვარს “შარს” რომ უკავშირებს და ეგრეთ წოდებული შარიანი დეპუტატის იარლიყსაც მაკერებს, ეს იმიტომ ხდება, რომ მას სათანადო ცოდნა არ ყოფნის, არ იცის ჩემი გვარის წარმომავლობის ისტორია, არაფერი გაეგება იმისა, რომ ქართულ ლექსიკონში შარი, შარაძე უხვს, ბარაქიანს, ჭირნახულის მომყვანს ნიშნავს. დღევანდელი თურქეთის ქართველებში დღესაც არის შემონახული ჩემი გვარის ისტორია. მე ამით ვამაყობ…

ბატონო გურამ, რამდენად წინააღმდეგობებით არის სავსე თქვენი ცხოვრება, გამოუწვევია თუ არა თქვენს წარმატებებს ამა თუ იმ პიროვნების გაღიზიანება?

– ძალზედ დიდი წინააღმდეგობებითა და ძნელად მისაღწევი იყო ჩემთვის თითოეული წარმატებული ნაბიჯი. ჩემთვის თანამდევია დაუმსახურებელი “ტალახის სროლა”, უფრო სწორედ, შური ჩემს მიმართ. მე ამ დროს, არასოდეს არავისთვის არაფერი წამირთმევია, არავის წარმატება არ შემშურებია, არასოდეს მქონია “წუხილი სხვის სიხარულსა ზედა”, სწორედ ამიტომ მიკვირს, რატომ ვარ მე ამ მხრივ ასე დასჯილი, რომ ჩემი ფრჩხილისოდენაც კი შურდათ ადამიანებს, სკოლიდან მოყოლებული დღემდე.

არადა თუ ფრიადოსანი ვიყავი, ვიყავი იმიტომ, რომ მიყვარდა სწავლა. 35 წლისამ დავიცავი სადოქტორო დისერტაცია, ჩემი ასაკის გამო კი დაუმსახურებლად მაკრიტიკეს და დღესაც ასე ვარ. კრიტიკა რატომღაც მუდამ თან მსდევს, მაგრამ მით უფრო ვინარჩუნებ ბრძოლისუნარიანობას, მიუხედავად წარმატებული აღმასვლისა, ჩემი ცხოვრების გზა მოუშუშებელი ტკივილითაც არის სავსე, მაგრამ საკუთარი დარდი თავს არავისთვის არასდროს მომიხვევია და არც წუწუნი მჩვევია…

– ბატონო გურამ, მიუხედავად არაერთგზის უმიზეზოდ ნასროლი ქვისა, რამდენად არის თქვენში ადამიანებისადმი ნდობის ფაქტორი?

– მიუხედავად ცხოვრების უამრავი, ზოგჯერ უმძიმესი კატაკლიზმებისა და უმიზეზოდ გულისტკენისა, ადამიანების მიმართ მაინც ძალიან მიმნდობი, გულუბრყვილო ვარ. შეიძლება ამანაც გადამარჩინა და შემაძლებინა ცხოვრება. მე მჯერა ადამიანების და ყველაზე დიდი ტრაგედია ჩემთვის იმედგაცრუებაა, ღალატი იმ ადამიანისგან, ვისგანაც არ ელი. ასეთ შემთხვევაშიც კი ვცდილობ იმედგაცრუება სასოწარკვეთაში არ გადამეზარდოს…

რა გრძნობა გეუფლებათ იმ დროს, როცა არ გაძლევენ სიტყვის თქმის ან აზრის დამთავრების საშუალებას, და ამ შემთხვევაში გრძნობთ თუ არა თავს დემოკრატიული სახელმწიფოს მოქალაქედ?

– სამწუხაროდ, ორჯერ მქონდა ისეთი შემთხვევა, როცა თავი საოცრად ცუდად ვიგრძენი. ეს იყო მაშინ, როცა არ მომეცა სიტყვის ბოლომდე თქმის უფლება. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ნინო ბურჯანაძემ, როცა მიკროფონი ისეთ დროს გამომირთო, რომ სიტყვის დასრულების საშუალება არ მომცა, მე პროტესტის ნიშნად სხდომათა დარბაზი დავტოვე. ამ ჟესტით მინდოდა ეგრძნო მას, რომ უზრდელურად მოიქცა. და როგორც დეპუტატი, პიროვნება შეურაცხმყო. ჩემი პროტესტით კი მინდა ის გავზარდო, შეიგრძნოს, რომ ადამიანისადმი ყველგან და ყოველთვის აუცილებელია პატივისცემა. ის, რაც ოჯახიდან დააკლდა ჩვენთან ურთიერთობაში მაინც შეიგნოს. გაიცნობიეროს ისიც, რომ ყველაფერი ცხოვრებაში ისე ხონჩით არავის მიერთმევა, როგორც ეს მის შემთხვევაში მოხდა.

მეორედ ისტორიის ინსტიტუტიდან ჟურნალისტებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ თითქოს მე, მუზეუმის შენობიდან გამომაძევა დავით მუსხელიშვილმა. მე ვერ წარმომედგინა ბრწყინვალე, გამოჩენილი ადამიანის შვილისგან უღირსი ქცევა და მე, ამ მეორე შემთხვევაშიც პროტესტის ნიშნად დავტოვე დარბაზი. სამწუხაროდ, ურთიერთშეურაცხყოფა, დაუმსახურებელი გულისტკენა ლამის ცხოვრების წესად იქცა…

ბატონო გურამ, რა გინდათ, რომ შეიცვალოს საქართველოს ახლანდელ ყოფაში?

– ძალიან ბევრი რამის გამოსწორება და სამომავლოდ უკეთესის შექმნაა საჭირო. აუცილებელია ეროვნული იდეოლოგიის შექმნა და განმტკიცება. ამ მხრივ სახელმწიფო, მართლაც კრიზისს განიცდის. ჩვენ უნდა შევძლოთ დავუბრუნოთ ქართველ ხალხს იმედი, ღირსება. ქართველი კაცის ბუნებაში გაჩნდა არასრულფასოვნების კომპლექსი. სახელმწიფო თავისი არასწორი ნაბიჯებითა თუ უმოქმედობით ცდილობს საბოლოოდ დაუკარგოს ხალხს ხვალინდელი დღის, მომავლის რწმენა. ამის უფლება კი არავისა აქვს, ეს ღალატის ტოლფასია…

და რას ფიქრობთ, რითი შეიძლება მდგომარეობის შეცვლა?

– ამას გეტყვით და დავამთავროთ. საქართველოს აწმყოსა და მომავლის შეცვლა უკეთესობისაკენ შესაძლებელია. მთავარია, ქართველმა ხალხმა შეიგრძნოს, რომ მამულს, ენას და სარწმუნოებას განსაკუთრებით უნდა გაუფრთხილდეს. ერთ-ერთის დაკარგვით ქართველობასაც დავკარგავთ და საქართველოსაც. როგორც ქართველს, ბუნებრივია, რომ მე ეს არ მინდა და ვაკეთებ იმას, რაც სასიკეთოდ წაადგება ჩემს ერსა და ქვეყანას, თუ როგორ ვახერხებ ყოველივე ამას, ეს დაე, ჩემმა ხალხმა განსაჯოს…

ნათია ფეიქრიშვილი
თამუნა მაჩიტიძე
“იბერია თაიმსი”, 10-24 მარტი, 2003

გეშინიათ ჯოჯოხეთის?

“სარკე” შეეცადა გაერკვია, რა წარმოდგენის არიან ცნობილი ქართველები სამოთხე-ჯოჯოხეთის შესახებ, ეშინიათ თუ არა სიკვდილის და რისი იმედი აქვთ გარდაცვალების შემდეგ.

გურამ შარაძე – პარლამენტის დეპუტატი:

– ვმარხულობ მოძღვრის კურთხევით, ეკლესიურად ვცხოვრობ. ჩემთვის ეს ცხოვრების წესია, მოთხოვნილებაა. არ ვფიქრობ, სამოთხე მელის თუ ჯოჯოხეთი. ჩემი შვილის გარდაცვალებამდე შიშნარევი ფიქრი მქონდა ხოლმე სიკვდილზე. ახლა კი პირიქით – ვესწრაფვი ჩემს შვილთან მალე მისვლას. საკუთარ სიცოცხლესთან გამოთხოვების ეგოისტური შიში არასოდეს მქონია. მთელი ცხოვრება მეშინოდა, დედაჩემი არ მომკვდარიყო და ამიტომ მეჯავრებოდა სიკვდილი. ჩემი შვილის გარდაცვალების შემდეგ კი უფრო ფილოსოფიური და ადვილად მისაღები გახდა ჩემთვის გარდაცვალება.

რუსუდან ადვაძე
“სარკე”, 2-8 აპრილი, 2003

შარაძე პირველი სიყვარულის კარტებს ხსნის

პოლიტიკოსი განსხვავებულ ამპლუაში

ჩვენი რუბრიკის სტუმარი პარლამენტარი გურამ შარაძეა. მასთან საუბარი აპოლიტიკურ ცხოვრებაზე საკმაოდ პოლიტიკურ გარემოში, პარლამენტში მის სამუშაო კაბინეტში შედგა.

ბატონო გურამ, ყველანი ბავშვობიდან მოვდივართ, როგორ გახსოვთ თქვენი ბავშვობის ადრეული პერიოდი?

– უნდა გითხრათ, რომ ზოგიერთს ბავშვობის ადრეული წლები არ ახსოვს, მე კი ძალიან კარგად მახსოვს ეს პერიოდი. 1 წლის ვიყავი, მამაჩემი ომში რომ წავიდა. მახსოვს, პატარა, დედას რომ ჩავეხუტებოდი, საოცარი ქვის სიცივე მაკრთობდა. ყოველთვის მაინტერესებდა, რა იყო ეს ქვა, რომელიც მას ყელზე ეკიდა წმ. გიორგის ხატთან ერთად. როგორც მერე გავარკვიე, დედამ შეჰფიცა უფალს, რომ სანამ ჩემი მეუღლე ომიდან არ დაბრუნდება, ამ ქვას ასე ვატარებო. ძილის წინ დედა ყოველთვის წმ. გიორგის ხატზე  მალოცებდა: წმ. გიორგი, დამიცავი და მამაჩემი დამიბრუნეო. მამა არ მახსოვდა. უბრალოდ, ვიცოდი, რომ არსებობდა ვიღაც კაცი, რომლის დაბრუნებას დედაჩემი ელოდა. ასე გავატარეთ ხუთი წელი, სანამ ომი დასრულდა და მამაჩემი დაბრუნდა.

როგორ აღიქვით მამის დაბრუნება?

– ძალიან ცუდად. ჩამოვიდა ვიღაც კაცი, შავგვრემანი, პირქუში (მამაჩემი საკმაოდ მკაცრი კაცი იყო), მისდამი უსიმპატიურობა უფრო გამიძლიერა ეგოისტობის გრძნობამ – ის იყო კაცი, რომელმაც დედა წამართვა.

რის გამო ისჯებოდით?

– ამ მხრივ, დღეს რომ ზოგიერთ პოლიტიკოსს არ მოსწონს, სწორედ ისეთი ბავშვი ვიყავი. ზოგიერთი ამაყობს და ტრაბახობს იმით, რომ ისინი ქუჩაში გაიზარდნენ, სწავლას აგდებულად უყურებდნენ და მასწავლებლებთან მეტად ცინიკური დამოკიდებულება ჰქონდათ. არასოდეს შენიშვნა არ დამიმსახურებია არც ოჯახში და არც სკოლაში.

როგორი პიონერი და  კომკავშირელი იყავით?

– ყელსახვევი ძალიან მიყვარდა. პიონერი პატარა ვიყავი და ეს იყო ჩემთვის სილამაზის, სისუფთავის და წესრიგის მაჩვენებელი. კომკავშირელის ასაკი უკვე გაცნობიერებული ბავშვობაა და მე არასოდეს ვყოფილვარ კომკავშირის აქტივისტი არც სკოლაში და არც უნივერსიტეტში.

თქვენი ყველაზე კარგი მოგონება სკოლის პერიოდიდან…

– მასწავლებელი მე წარმომედგინა ზეციურ არსებად, მეგონა, მას არ გააჩნდა ადამიანური გრძნობები და მოთხოვნილებები… მე და ჩემი ბიძაშვილი თანატოლები ვიყავით, ერთად ვიზრდებოდით, ძალიან მიყვარდა ბიცოლა. ის საოცრად კეთილი, თბილი და ლამაზი ქალი იყო… გათენდა პირველი სექტემბერი, პირველად შევედი სკოლაში, გულისფანცქალით ველი მასწავლებელს. გაიღო კარი და შემოდის ბიცოლაჩემი, მე შევყვირე: “ანიკო ბიცოლა!” და გავექანე, რომ მოვხვეოდი და ეხლაც მახსოვს ის თავშეკავებული, თითქმის მკაცრი გამოხედვა და სიტყევბი: “მე აქ, სკოლაში, ანიკო ბიცოლა არა ვარ, მე ვარ ანიკო მასწავლებელი”. გავოცდი, როგორ, ანიკო ბიცოლა, რომელსაც მე ყოველდღე ვხვდები, მასმევს, მაჭმევს, ჰყავს ქმარი, შვილები და, რაც მთავარია, თვითონაც სვამს და ჭამს, ეს ანიკო ბიცოლა – მასწავლებელი? აგერ, ნახევარ საუკუნეზე მეტი გავიდა და ეს დღე ახლაც ცოცხლად მახსოვს.

ბავშვობიდან რა თვისება შემოგრჩათ დღემდე?

– ბავშვობა ქართულში სინონიმია გულუბრყვილობის, ადამიანების ნდობის, იმედების არგაცრუების. ჩემს თავზე წისქვილის ქვა არ დატრიალებულა, თორემ ყველანაირი უბედურება მარგუნა განგებამ, მაინც შემომრჩა ადამიანების ნდობა, სასტიკად განვიცდი იმედგაცრუებას.

რას ვერ აპატიებთ ადამიანს?

– სიცრუეს, ორპირობას, ღალატს.

თქვენს სტუდენტობაზე რას გვეტყვით?

– როგორც პირველი კლასი დაიწყო ჩემთვის უცნაურად, რომ მასწავლებლად ანიკო ბიცოლა შემრჩა, ასევე ჩემი პირველი სექტემბერი უნივერსიტეტში დაიწყო ჩემი სიყვარულით. ძალიან დიდი კურსი გვქონდა, სტუდენტები უცხო ენის მიხედვით დაგვყვეს, ასე მოვხვდა ჩემს ჯგუფში თეთრი, ოქროსფერთმიანი გოგონა სვეტლანა გახარია. ეს იყო ერთი ნახვით შეყვარება. სტუდენტობის პირველ სექტემბერს გერმანულის პირველ ლექციაზე დაიწყო ჩემი სიყვარული. ხუთი წელი მაწვალებდა, მთელი კურსი მგულშემატკივრობდა, განიცდიდა უარს მისი მხრიდან. ეს სიყვარული ჩვენი შეუღლებით დამთავრდა.

როგორი მეუღლე ხართ?

– სვეტლანა შესანიშნავი მეუღლეა, ჩემთვის ჯვარცმული. მართლაც რომ თავი შემომწირა, მაჩუქა სამი შვილი – ლაშა, გიორგი და რუსუდანი, თუ რამეს მივაღწიე, მას დიდი დამსახურება აქვს ამაში. შემიქმნა მუშაობისთვის ყველა პირობა, თავის თავზე აიღო ოჯახის ტვირთი, დღემდე არ მეხება ბაზარი, მაღაზია. ალბათ, აუტანელი მეუღლე ვარ. მე ვიყავი მეოთხე ბავშვი მისთვის.

წვეულებებზე თუ დადიხართ?

– წვეულებაზე სიარული დიდად არ მიყვარდა. რესტორანში მე არავინ დამიპატიჟია, არ მქონდა საშუალება. მეგობრები კი ყოველთვის მპატიჟებდნენ და ყოველთვის დავალებულად ვგრძნობდი თავს. ერთხელ, როდესაც ჩემი “ილია ჭავჭავაძის” პირველი ტომი გამოვიდა, საკმაოდ დიდი ჰონორარი მერგო, ამიტომ ჩემს თავს უფლება მივეცი, მეგობრები რესტორანში დამეპატიჟებინა. გავუარე გურამ ქუთათელაძეს და წავედით. აკაკი ხორავას მსახიობის სახლთან იყო რესტორანი “სტელა”, სადაც ძალიან კარგი სამზარეულო ჰქონდათ. ვიფიქრე, სამნი ვართ, ბევრი არაფერი დამიჯდება. მაგრამ გურამმა ძაღლის ნაკბენივით დამამახსოვრა ეს დღე. მას თვალებზე ეტყობოდა, რომ რაღაცას მიმზადებდა. 10-15 კაცის ულუფა შეუკვეთა. სამი კაცის პურ-მარილი სამმაგად ძვირი დამისვა. ჩემი სიმწრის ოფლის დანახვაზე ხარხარი დაიწყო და დღესაც იცინის ხოლმე.

ოჯახურ წვეულებებზე რას გვეტყვით?

– ჩვენი ოჯახი ნამდვილი ქართული, ტრადიციული ოჯახი იყო, პურ-მარილიანი, სტუმართმოყვარე. დედაჩემი და მამაჩემი ძალიან ავსებდნენ ამ მხრივ ერთმანეთს. მამაჩემს უყვარდა სტუმრების მოყვანა, დედაჩემს კი შეეძლო არაფრისგან შესანიშნავი სუფრა გაეშალა. ჩემს მეუღლეს ეს არ შეუძლია. სტუმრისთვის სამზადისი მისთვის წმინდა მოვალეობაა. ოჯახში ყოველთვის აღვნიშნავდით დაბადების დღეებს. სუფრა როგორი უნდა ყოფილიყო, იცით? ახლა რომ გავლენ მაღაზიაში და გაყინულ ბარკლებს იყიდიან, მასე კი არა, ბაზარშიც არ ვყიდულობდით პროდუქტს. მე და ჩემი მეუღლე რამდენიმე დღით ადრე წავიდოდით გარდაბანში ან მარნეულში “ელექტრიჩკით”, მანქანა არ გვყავდა, ან თეთრწყაროში და იქიდან მოგვყავდა ცოცხალი ქათმები, ინდაური, გოჭი.

როგორი თამადა ხართ?

– საოცარი. ჩემზე ასეთი აზრია გავრცელებული, რომ მე არ მიყვარს სმა და ქეიფი. მართლა არ მიყვარს, მაგრამ, როდესაც თამადა ვარ, ჩემი დამთრობი არავინ არის, ოღონდ ღვინო უნდა იყოს მხოლოდ და მხოლოდ კახური, გლეხურად დაყენებული და მხოლოდ თეთრი და რქაწითელი. სხვა ღვინო ჩემთვის ერთი ჭიქაც კი საწამლავია. შეიძლება ბევრი დალიო და დაგეტყოს სიმთვრალე, მაგრამ გურამ შარაძე მთვრალი არავის უნახავს.

ყველაზე გამორჩეულად რომელი სადღეგრძელო გიყვართ?

– ალბათ არ ვიქნები ორიგინალური თუ ვიტყვი, რომ სამშობლოს და ქართველების.

ქართული კერძებიდან რომელი გიყვართ?

– თუ სუფრაზე არის ხაჭაპური, ჩათვალეთ, რომ სხვა არაფერი მჭირდება. ტრადიციულ ქართულ კერძებზე გავიზარდე და დღესაც ჩემი საყვარელი კერძი არის მრგვალად შემწვარი ინდაური, ოღონდ ზემოდან ბევრი მარილი უნდა ჰქონდეს, რომ შეწვის დროს ხორცი დასკდეს, გარშემო შემწვარი კომშით (პურის ნაცვლად).

რამდენად აზარტული ხართ?

– იმდენად აზარტული ვარ, რომ მე რომ კაზინოში შევიდე, მთელი ჩემი ოჯახი ქუჩაში აღმოჩნდება. არანაირი თამაში არ ვიცი. კაზინოში არ დავდივარ. მხოლოდ ერთხელ, ამერიკაში რომ ვცხოვრობდი, მეგობრებმა ლას-ვეგასში წამიყვანეს და იქ კაზინო, როგორც მუზეუმი, ისე დავათვალიერე. ვიცი ნარდის თამაში, ღამეები მითენებია და წაგების გამო მიტირია კიდეც. მე არც ფული, არც ქონება არ წამიგია, უბრალოდ მიტირია იმაზე, რატომ წავაგე. თამაშში წაგებას მოგება მოსდევს, მოგებას – წაგება. წაგება ჩემთვის მიუღებელია და ამიტომ არ ვთამაშობ.

რა არის თქვენი ჰობი?

– გატაცებული ვიყავი ძველი ფოტოების შეგროვებით. ახლა ამასაც შევეშვი. მაქვს საოცარი ფოტოარქივი. შეიძლება ზოგ მუზეუმსაც არ ჰქონდეს ისეთი.

პოეზიასთან რა დამოკიდებულება გაქვთ, ლექსი თუ დაგიწერიათ?

– კი, ერთადერთხელ დავწერე. “მადონა” – ასე დავარქვი. რომელიღაც პოლონელი ექსპრესიონისტის ალბომი ვიყიდე. იქ იყო ნახატი “ვარდისფერი მადონა” და ამან შთამაგონა. ეს ლექსი იქვე, ალბომში ჩავწერე და ეს წიგნი ჩემს უზარმაზარ ბიბლიოთეკაში სადღაც არის ჩაკარგული. რაც შეეხება პოეზიასთან დამოკიდებულებას, ლექსებს ზეპირად ვერ ვიმახსოვრებ, მაგრამ ვიცი ყველა სტრიქონი, რომელი სიტყვა სად დევს ამ სტრიქონში, ვიზუალური მეხსიერება მაქვს.

თქვენი ერთადერთი ლექსი “მადონამ” შთაგაგონათ. ქალებზე რას გვეტყვით, რა თვისება გხიბლავთ ქალში?

– ზოგიერთი რესპონდენტისგან განსხვავებით, არ მიყვარს ქალებზე თავაღებით საუბარი. ძალიან დიდ პატივს ვცემ ქალს. მასში ვაფასებ შინაგან კულტურას, კდემამოსილებას, სათნოებას და ინტელექტს.

და ბოლოს, როგორია თქვენი თვალით დანახული გურამ შარაძე?

– ამ შეკითხვას ასე ვუპასუხებ, რომ ბევრს საუბრობენ გურამ შარაძის მტრებზე და მის მოწინააღმდეგეებზე, მაგრამ გურამ შარაძეს არავინ ჰყავს იმაზე მეტად დაუძინებელი მტერი, იმაზე მეტად კრიტიკული თვალით მაყურებელი, როგორც თვითონ გურამ შარაძე.

ნანა ლაღაძიშვილი
“მეოთხე”, 25 აპრილი – 2 მაისი, 2003

მაქსიმალისტი გურამ შარაძე

შაბათის ა-პოლიტიკური შეხვედრის სტუმარი იუბილარი აღმოჩნდა. გურამ შარაძე 17 ოქტომბერს 63 წლის გახდა და მარიკა დარჩიასგან სიმბოლური საჩუქარი – ციცქნა ქალამნებიც მიიღო. ბატონმა გურამმა თავადაც გაუკეთა საჩუქარი დამსწრეებს და ბუბა კიკაბიძის კონცერტებზე დასასწრები ბილეთები დაარიგა. საჩუქრების მიღება-დარიგების შემდეგ კი, ტრადიციული ფორმატით, დაიწყო შეხვედრა და გურამ შარაძემ მოკლედ  მოგვითხრო მის შესახებ.

გურამ შარაძე: ვარ ოზურგეთელი, სოფელ გურიანთიდან. გურიანთაში დავამთავრე რვაწლედი, ხოლო შემდეგ გადავედი ოზურგეთის მე-3 საშუალო სკოლაში. მინდოდა, გამოვსულიყავი ჟურნალისტი, მაგრამ დედაჩემმა მითხრა: გამიგონია, რომ კარგი ფილოლოგისგან ჟურნალისტი გამოვა, მაგრამ კარგი ჟურნალისტისგან ფილოლოგი – ვერაო… მე იმ ბედნიერ თაობას ვეკუთვნი, როცა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოლგიურ ფაკულტეტზე ლექციებს გვიკითხავდნენ კორნელი კეკელიძე, აკაკი შანიძე, არნოლდ ჩიქობავა, გიორგი წერეთელი და სხვა უდიდესი მეცნიერები. უნივერსიტეტი წარჩინებით დავამთავრე და იმავე წელს გავხდი ასპირანტი რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში, სადაც ალექსანდრე ბარამიძემ მიმიყვანა. მას იმ პერიოდში კონფლიქტი ჰქონდა ინსტიტუტის რექტორთან, გიორგი ლეონიძესთან. მოხდა ისე, რომ გამოცდების ჩაბარების შემდეგ, ლეონიძემ თავის ჯგუფში ჩამრიცხა, მაგრამ რამდენიმე თვე ჩემთვის ვერ მოიცალა, ამიტომ ერთხელ გამოვუცხადე, ჩვენ ერთად ვერ ვიმუშავებთ-მეთქი (იმ დროს 22 წლის ვიყავი) და ხომ წარმოგიდგენიათ, როგორ გაოცდებოდა პოეტი-აკადემიკოსი. შემდეგ ვისაუბრეთ, რაღა თქმა უნდა, ავუხსენი: თქვენნაირ დაკავებულ და დიდ მეცნიერს ვერ მოვაცდენ და იქნებ ძველ პედაგოგთან დამაბრუნოთ-მეთქი და ასე დავბრუნდი ალექსანდრე ბარამიძესთან.

შემდეგ დავიცავი დისერტაცია სახელწოდებით “პირველი ქართველი აკადემიკოსი – თეიმურაზ ბაგრატიონი”. ბატონმა აკაკი შანიძემ დაცვაზე თქვა, არ მახსოვს კაცი ასპირანტი იყოს და უკვე საკანდიდატოს იცავდესო. ასევე, ყველაზე ახალგაზრდამ დავიცავი სადოქტორო დისერტაციაც…

– ბავშვობის აუხდენელი ოცნება თუ გაქვთ?

– ბავშვობაში ვოცნებობდი, ვყოფილიყავი პოპულარული (ვაღიარებ), მაგრამ ასაკთან ერთად მეცვლებოდა პოპულარობის მოპოვების გზები. თავიდან მინდოდა ექიმობა და სულ დაგლეჯილი მქონდა მუთაქები ნემსების კეთებისგან, შემდეგ მსახიობობა მინდოდა, შემდეგ – ქიმიკოსობა და ლაბორატორიაც კი ავაფეთქე სკოლაში, შემდეგ – ჟურნალისტობა, საბოლოოდ კი, ფილოლოგი გავხდი.

როგორ და რატომ ჩაერთეთ პოლიტიკაში?

– ვერ ვიტანდი პოლიტიკას და წარმოდგენაც კი არ შემეძლო, რომ ოდესმე პოლიტიკაში ჩავერთვებოდი. 55 წელი ისე ვიცხოვრე, რომ არანაირი შეხება არ მქონია მასთან, ეს სრულიად შემთხვევით მოხდა.

1993 წელს მე და რეზო ჩხეიძემ დავაარსეთ “ყოველთა ქართველთა კონგრესი”. პირველი კონგრესის ჩატარება თურქეთში გადავწყვიტეთ, მაგრამ სარფთან გაგვაჩერეს და საბუთების უწესრიგობის მიზეზით დაგვაპატიმრეს. ჩაგვიყვანეს ბათუმში, მაგრამ მანქანა იქაც არ გაჩერდა და საბოლოოდ ბობოყვათში, სამთავრობო რეზიდენციაში აღმოვჩნდით, სადაც ასლან აბაშიძე შეგვხვდა. მაშინ ვიზუალურადაც კი არ ვიცნობდი ბატონ ასლანს. აბაშიძემ 2 დღე დაგვტოვა აჭარაში, ხოლო მე-3 დღეს იმ პირობით გაგვიშვა, რომ დაბრუნებისას ისევ შევჩერდებოდით აჭარაში. მართლაც, დაბრუნებისას ისევ “დაგვაპატიმრეს”. აბაშიძემ შემომთავაზა აჭარაში დარჩენა და მასთან მუშაობა, შემომთავაზა ბინა ბათუმში და ასე შემდეგ. სპეციალურად ჩემთვის შექმნა შტატი და კულტურისა და განათლების განხრით, გავხდი ასლან აბაშიძის მრჩეველი. მართლაც, ბევრი რამ გავაკეთეთ – იმ პერიოდში გაიხსნა თეატრი, ოპერა, ქართული ინტელიგენცია მოვაბრუნეთ ბათუმში…

1995 წლის არჩევნებზე კი აღმოჩნდა, რომ სიაში მეორე ნომრად ეწერა უპარტიო გურამ შარაძე. იქიდან დაიწყო ჩემი “უბედურება”.

როდის დაინტერესდით ემიგრანტების ცხოვრებით?

– ილია ჭავჭავაძის ოცტომეულის გამოცემაზე მუშაობისას, როცა დავასაბუთე, რომ ილიას უცნობი არქივი არსებობდა ლონდონში.

ამ მასალების მოსაძიებლად, ჰაროლდ მაკმილანის მიწვევით, ჩავედი ოქსფორდში. იქ ცნობილი ქართველოლოგის, დევიდ ბარეტის იუბილეზე მიმიპატიჟეს. ბარეტი 65 წლის ხდებოდა და ავტომატურად გადიოდა პენსიაზე. ამ იუბილეზე გავიცანი ნოე რამიშვილის შვილი, აკაკი რამიშვილი, რომელმაც შემდეგ ლონდონში მიმასპინძლა. იქ გავეცანი პირველად ემიგრანტულ ლიტერატურას და ემიგრანტებს, რამაც ძალიან დამაინტერესა. ასე შემეყარა ემიგრაციის “ვირუსი”.

– თუ შეგიძლიათ გაიხსენოთ პირველი სიყვარული?

– პირველი სიყვარული ოზურგეთში დავტოვე. მე და ის გოგონა თანაკლასელები ვიყავით და 11 წელი მიყვარდა. სკოლიდან ოქროს მედალი მე, იმ გოგომ და ჩემმა ბიძაშვილმა გავიტანეთ. როდესაც სკოლა დავამთავრეთ, გამომიცხადა ჩვენ არ შეიძლება ერთად ვიყოთ, მეგობრებად უნდა დავრჩეთო. მას შემდეგ ის ძალიან უცხო გახდა ჩემთვის, ასე ვთქვათ, ცივი წყალი გადამასხა…

რაც შეეხება პოლიტიკურ პროგნოზს, აქ გურამ შარაძე ძალიან ლაკონური გამოდგა.

როგორიც იქნება 2 ნოემბრის არჩევნები, ისევე წავა ჩვენი საქმეო!

– ბაქოს მოვლენები რომ არ მომხდარიყო, 2 ნოემბრის არჩევნები საქართველოში მძიმედ ჩაივლიდა. ახლა, ბაქოს მაგალითით, შედარებით მსუბუქად გადავაგორებთ ჩვენს არჩევნებს.

ნინო კვაჭანტირაძე
“დილის გაზეთი”, 20 ოქტომბერი, 2003

ჯერ არავის ვუნახივარ მთვრალი

(ბლიც-ინტერვიუ გურამ შარაძესთან)

თქვენი ჰოროსკოპი?

– წარმოდგენა არა მაქვს.

რატომ?

– რადგან ჰოროსკოპი, მართლმადიდებლური რწმენით, არის სატანისტური.

სად დაიბადეთ?

– გურიაში, კერძოდ, ოზურგეთში.

საყვარელი ფერი?

– მუქი ლურჯი.

რამდენად სპორტული და ენერგიული ადამიანი ხართ?

– სპორტული არ ვარ, მაგრამ ყველას სპორტსმენი ვგონივარ, რადგან 1958 წლიდან კუს ტბაზე ვარ.

– დარბიხართ?

– დიახ, და ერთს დავამატებდი, კუს ტბა მიმაჩნია იგივე რუსთაველის პროსპექტად, იმდენად მოასფალტებულია გზები.

კუს ტბაზე მიტინგის გამართვას ხომ არ აპირებთ?

– არ შეიძლება მიტინგის გამართვა, რადგან მთლიანად პრივატიზებულია და ცოტა ხანში სუნთქვასაც აგვიკრძალავენ, ყველაფერი მაფიოზებმა ჩაიგდეს ხელში.

საყვარელი ნივთი?

– საათი.

რისი გეშინიათ ყველაზე ძალიან?

– ახლობლების დაკარგვის.

ხშირად კარგავთ?

– თქვენ წარმოიდგინეთ, კი.

საყვარელი საჭმელი?

– ქართული სამზარეულო.

თქვენ თუ იცით მომზადება?

– არავითარი, ელემენტარულად, ჩაისაც კი ვერ ავადუღებ. თუ არავინ არის სახლში, იმ დღეს მშიერი ვრჩები.

საყვარელი ალკოჰოლური სასმელი?

– გერმანული ლუდი.

–  ხშირად თვრებით?

– მე ჯერ არავის ვუნახივარ მთვრალი.

თამადა თუ ყოფილხართ?

– თანაც, ცნობილი.

საყვარელი სადღეგრძელო?

– ოჯახის და ბავშვობის…

ლუდით ვის ადღეგრძელებთ?

– თქვენ გინდათ მითხრათ, რომ ლუდით საძაგელი ადამიანი უნდა ადღეგრძელო. არა, ლუდით საერთოდ სადღეგრძელოს არ ვსვამ.

სოროსის სადღეგრძელოს ხომ არ სვამთ ლუდით?

– ამხელა პატივს ვერ დავდებ.

რამდენად მეგობრული ხართ?

– შორიდან ყველას არამეგობრული ვგონივარ, მაგრამ, ვინც მყავს, ძალიანაც ტკბილი მეგობრები ვართ.

ყველაზე ძალიან რა მოგწონთ ქალში?

– მოკრძალებულობა და განათლებულობა.

თქვენი აზრით რა არის სიყვარული?

– სიყვარული არის სიყვარული.

რომელიმე ცხოველს ან ფრინველს ხომ არ შეადარებდით საკუთარ თავს?

– (იცინის) რომ გეკითხათ, რომელ ადამიანს, გეტყოდით, ხოლო ცხოველი ან ფრინველი არ მეგულება.

რომელ ადამიანს?

– მე როცა ხანდახან ვამბობ, განმარტებას ვურთავ, როდესაც ილია ჭავჭავაძეზე ვსაუბრობ და ზოგიერთებს ეს მიაჩნიათ მკრეხელობად, მე ასე ვპასუხობ: ჩვენ ხომ ქრისტიანები ვართ? მაგრამ ქრისტედ ხომ არ მოგვაქვს თავი, ჩვენ ქრისტესმიერები, ქრისტეს მიმდევრები ვართ და, როდესაც ვახსენე ილია ჭავჭავაძე, ილიას მიმდევრობას ვგულისხმობ.

მხატვრული ფილმი “ქრისტეს ვნებანი” ხომ არ გინახავთ?

– არა, ამ სატანისტურ ფილმზე როგორ წავიდოდი?!

სატანისტურ ფილმად მიიჩნევთ?

– რა თქმა უნდა, ეს არის ანტიქრისტეების მიერ შექმნილი.

თუ არ გინახავთ, საიდან იცით?

– რამდენი ეპიზოდიც მინახავს ტელევიზიით, იმდენჯერ თვალზე ხელი ამიფარებია.

ნახვის სურვილი არ გაგჩენიათ?

– რასაც ვერ ვიტან, რატომ უნდა ვნახო და დავაძალო საკუთარ თავს.

როგორ ფიქრობთ, ცუდად გახდებით ყურების დროს?

– თავს არ ვუფრთხილდები, უბრალოდ, ეს ფილმი უფალზე ძალადობად მიმაჩნია.

საყვარელი ფილმი?

– რომ გითხრათ, “დარიკო” (იცინის)… ფილმი ძალიან ბევრია, განსაკუთრებით ჩემი ახალგაზრდობის დროინდელი, რომლის მსგავსი აღარ იქნება. ასევე იტალიური ნეორეალიზმი და ფრანგული ფილმები.

ქართულ ესტრადას თუ უსმენთ?

– გააჩნია, რომელ თაობას.

რომელ თაობას?

– ახლანდელი ესტრადის მომღერლები მეცოდებიან, რადგან ისეთ სიმღერებს უწერენ და ამღერებენ, რომ ეს სადიზმია, ძალადობა ქართულ მუსიკაზე და ძალადობა ახალგაზრდა ქართველ მომღერლებზე.

სპექტაკლებზე თუ დადიხართ?

– ბოლოს ვიყავი რუსთაველის თეატრში, რობერტ სტურუას “კაცია-ადამიანი?!” ვნახე და, როდესაც დავინახე, რომ თვით სტურუაც კი ასეთ გზას ადგას, ვფიქრობ, უნიჭობის ზეიმს ჰგავს. აქვე შევიტყვე, როგორ “ვეფხისტყაოსანს” ამზადებს იგი. ეს უკვე დანაშაულია ერისა და თეატრის წინაშე.

თქვენ გურული ხართ, ფირალობაზე ხომ არ გიოცნებიათ?

– ძალაუნებურად გავხდი პოლიტიკოსი, ხოლო ეს მიძინებული ფირალობის გამომამჟღავნებელია და დღევანდელი ქართული პოლიტიკა ფირალობის, უზრდელობის და უზნეობის ზეიმია.

ტყეში ხომ არ აპირებთ გავარდნას?

– ტყეში არ ვართ?!

თქვენი აზრით, საზოგადოების ნაწილი მაინც თუ არის ტყის გარეთ დარჩენილი?

– არის ძალიან მცირე ნაწილი და მათაც ტყეში ერეკებიან. ამის ცოცხალი მაგალითია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გაუქმების რეალური საფრთხე და ჩვენი აკადემიკოსების ასეთი სიმხდალე და გაჩუმება.

მიზანი, რომელიც სიცოცხლეზე მეტია?

– ჩემი ქვეყნის გადარჩენა.

აზარტული ხართ?

– ძალიან, მაგრამ არც ერთი თამაში არ ვიცი. ბავშვობაში “დურაჩკა” ვიცოდი და ისიც აღარ მახსოვს, ერთადერთი, ნარდი ვიცი.

კაზინოში თუ დადიხართ?

– არა.

არასდროს ყოფილხართ?

– ერთადერთხელ ვიყავი ამერიკაში, წამიყვანეს, რომ მენახა, რა იყო კაზინო.

ყველაზე სასიამოვნო მოგზაურობა?

– რაც მაინტერესებდა, სამოგზაურო ჟანრის იქნებოდა თუ ცნობისმოყვარეობის დასაკმაყოფილებლად, ყველა მოვიჭამე.

ეჭვიანი თუ ხართ?

– ის, ვინც ერთგულია, ეჭვიანია.

ერთგული ხართ?

– ძალიან.

როგორ გესმით პიროვნების და ქვეყნის თავისუფლება?

– ყველაზე რთული კითხვაა, მით უმეტეს, ჩვენს გაუკუღმართებულ ეპოქაში, როდესაც უკუღმა ესმით თავისუფლება, დემოკრატია და არისტოკრატია.

რას ფიქრობთ დღევანდელ ახალგაზრდობაზე, როგორი თაობა მოდის?

– მე თუ ყალბ პასუხს გაგცემთ, გურამ შარაძე არ ვიქნები. ყველა ასაკში შესულს ეშინია ახალგაზრდობაზე ცუდის თქმა, მე მეცოდება დღევანდელი ახალგაზრდობა და რატომაც არის ცუდი – ეს ჩვენი ბრალია.

რატომ?

– იმიტომ, რომ არ ავაშენეთ ისეთი ქვეყანა და არ ვუტოვებთ ქვეყანას, სადაც შეიძლებოდა, ნორმალური ახალგაზრდობა ყოფილიყო.

რჩევას ხომ არ მისცემდით დღევანდელ თაობას?

– იყავით დაუნდობლები უფროსი თაობის მიმართ, რადგან მათ წაგართვეს ახალგაზრდობა, საქართველო და ქართველობა. ჩვენ ვერ დავიცავით ეროვნება და სამშობლო.

რას უსურვებდით საქართველოს და როგორ საქართველოში ისურვებდით ცხოვრებას?

– მე ვისურვებდი, მეცხოვრა დავით აღმაშენებლისა და ილია ჭავჭავაძის საოცნებო საქართველოში და ასევე საოცნებო საქართველოში დაგვეტოვებინოს ჩვენი შვილები და შვილიშვილები.

ნინო ქურციკიძე
“ახალი თაობა”, 26 აპრილი, 2004

გურამ შარაძე შვილიშვილებისთვის უფასო ბილეთია

გურამ შარაძეს ოთხი შვილიშვილი ჰყავს. სამი – ნიკა, ლაშა და გურამი – შარაძეები არიან, ორი წლის მარიკუნა კი გოგიძეა. პირველი შვილიშვილის დაბადება ბატონმა შარაძემ ავსტრიაში შეიტყო. გური ბაბუ, როგორც მას შვილიშვილები უხმობენ, დიდი სიამოვნებით დასეირნობს ზოოპარკში და მათთვის უფასო ბილეთია ყველანაირ ატრაქციონზე. გარეთ ხმაურიანი და სახლში წყნარი ბაბუა სასტიკად ვერ იტანს “მაკდონალდსს”.

გურამ შარაძე: სამწუხაროდ, ბაბუებს ვერ მოვესწარი, ჩემს დაბადებამდე გარდაიცვალნენ. დედის მამა გახლდათ გიორგი ბელიქანიძე, რომელიც ვაჭრობას მისდევდა მოსკოვში. დედაჩემის მზითევში უხვად იყო გიორგი ბაბუას ჩამოტანილი ქსოვილები. გიორგი ბაბუა ადრეულ ასაკში თბილისში მოულოდნელად გარდაიცვალა და ვაკის სასაფლაოზე დაკრძალეს. ბებია, კასინე ცინცაძე, უკეთილშობილესი, ძალიან თბილი და ტკბილი ადამიანი იყო.

კასინე ბებიასაგან განსხვავებით, მამაჩემის მხრიდან ბებია, სახელად გინატრე, ამაყი, კუშტი და გოროზი ქალი იყო. გინატრე თავაძე, გურიაში ბათუმიდან გამოთხოვილი, მეტად მწიგნობარი ქალი გახლდათ. მან ჩამინერგა წიგნის სიყვარული. მამის მხრიდან ბაბუა, ნესტორ შარაძე, ხის ოსტატი იყო. სოფელ გურიანთაში წაბლის ხისგან მან სახლი ააშენა.

მე და ბებია უზომოდ შეყვარებულები ვიყავით ერთმანეთზე. ასაკში შესულ ბებიას სახსრების ანთება დაემართა და დაკუტდა. მე მასთან ხშირად ვრჩებოდი მომვლელად. ეს იყო საოცარი ურთიერთობა ჩემსა და გინატრე ბებიას შორის. ერთხელ ბებიაჩემთან დავრჩი მომვლელად. თოვლიანი ზამთარი იყო. მე ძალიან ლამაზი, თბილი კალოშები მეცვა და თოვლში დამისველდა. ჩემი კალოშები თუნუქის ღუმელის ქვეშ დავალაგე გასაშრობად. რამდენიმე ხნის შემდეგ კი აღებისთანავე ხელში შემომეფშვნა. ასე შევწირე ჩემი ულამაზესი კალოშები ბებიაზე მზრუნველობას.

ბებიებს შვილიშვილებიდან ყველაზე მეტად ვუყვარდი. ჭკვიან, დამჯერ და ბრძენ ბავშვად ვითვლებოდი. გინატრე ბებია ჯანჯუხის და ხაჭაპურის ცხობის ოსტატი იყო. საშობაოდ აცხობდა ღვეზელს, რომელშიც შუაზე გადაჭრილი მოხარშული კვერცხები იყო ჩალაგებული. ჩვენ ძალიან დიდი მეურნეობა გვქონდა. ბებია სამნაირ რძეს მასმევდა – თხის, ძროხის და კამეჩის. ძალიან განვიცადე ბებიების გარდაცვალება. ისე ვტიროდი, რომ ხალხი ამბობდა, რას აკლავს თავს ეს ბიჭი ბებიასო.

პირველი შვილიშვილის დაბადებას სად შეხვდით?

– ნიკა შარაძე ჩემი პირველი შვილიშვილია, ის ათი წლისაა. მეორე გახლავთ გურამ შარაძე, მესამე – ლაშა შარაძე და მეოთხე – 2 წლის მარიამ გოგიძე. როცა მამა გავხდი, გამთენიისას თბილისის ქუჩებში მარტო დავდიოდი. რაც შეეხება ბაბუობას, ნიკა რომ დაიბადა, ვენაში ვიყავი. მეგონა, ჩამოვუსწრებდი მის დაბადებას, მაგრამ… თბილისის მაგივრად ვენის ქუჩებში დავბოდიალობდი და ვამბობდი, ბაბუა ვარ-მეთქი.

როცა ბაბუა ოთხ შვილიშვილთან ერთად მარტო რჩება

– ეს არასოდეს ხდება, რადგან ამისთვის არ მცალია. ლაშა და გურამი პარასკევს და შაბათ-კვირას დედასთან არიან, სკოლის დღეებში კი ჩემთან რჩებიან. მე მათთან ისეთი ურთიერთობა მაქვს, როგორიც ჩემს ბებიებთან მქონდა. ისტორია მეორდება.

რით განსხვავდებიან და რითი გვანან ერთმანეთს დიდი და პატარა გურამ შარაძეები?

– ნიკა გარეგნობით მგავს, ხასიათით კი – პატარა გურამ შარაძე. მე ვამაყობ, რომ ის ჩემი ღირსეული სეხნიაა. ძალიან ჭკვიანი, მორიდებული, მოკრძალებული და თავმდაბალია. შეიძლება თქვან, დიდი გურამ შარაძე იბრალებს ამასო, მაგრამ დამიჯერეთ, შინაგანად ასეთი ვარ და ბავშვობაში ზუსტად ისეთი ვიყავი, როგორიც დღეს პატარა გურამ შარაძეა. ჩემმა პოლიტიკურმა სარბიელმა და ჩემი ქვეყნის უბედურებამ გამომიცვალა ხასიათი.

მეტ დროს რომ არ უთმობთ შვილიშვილებს, ხანდახან საჩივრებით ხომ არ შემოდიან თქვენთან?

– ყველანაირად ვცდილობ, შაბათ-კვირა მათ შევუნახო და ერთად წავიდეთ ზოოპარკში და ცირკში. ამას წინათ პატარა მარიკუნამ დამირეკა და მთხოვა, ცირკში წამიყვანეო. ძალიან დაკავებული ვიყავი იმ დღეებში, მაგრამ ბილეთები მაინც ავიღე, მარიკუნა და დედამისი ცირკში დავტოვე და სამსახურში წამოვედი. ერთი სიტყვით, ცირკი ჩამეთვალა…

თქვენი ბიუჯეტიდან თუ უნაწილებთ შვილიშვილებს ფულს?

– საკუთარი ცხოვრების წესია მაგალითი. ბავშვს არ სჭირდება ლექცია და აგიტაცია, ის ყველაზე დიდი კონტროლიორი, რევიზორი და კონტროლის პალატაა. მათ თვალს ვერ გამოაპარებ როგორ ცხოვრობ, ღარიბი ხარ თუ მდიდარი. გუგას ერთ ლარს თუ მივცემ, მისთვის ეს უზარმაზარი ჯილდო და დიდი ფულია.

ალბათ ზოოპარკში შვილიშვილებთან ერთად წასვლა ვალში გადავარდნას ნიშნავს.

– ამ შემთხვევაში ძალიან გამიმართლა. ზოოპარკში შესვლაზე და ატრაქციონებში ფული არ მეხარჯება. არც ფოტოგრაფი მართმევს ფულს. ერთი სიტყვით, ჩემი შვილიშვილებისთვის მუდმივი უფასო ბილეთი ვარ. ფულს არც სამარშრუტო ტაქსის მძღოლები იღებენ ჩემგან.

მუდმივი უფასო ბილეთი “მაკდონალდსში” თუ გაქვთ?

– სადაც გამოვჩნდები, ალბათ ყველგან უფასოდ შევალ, ოღონდ “მაკდონალდსში” – არა. “მაკდონალდს” ომი გამოვუცხადე. ერთმა ჩემმა შვილიშვილმა დაბადების დღე “მაკდონალდსში” გადაიხადა. მე ნამდვილად არ ვიცოდი, იქ რომ იყვნენ. შემდეგ წამოყვანა რომ მთხოვეს და მითხრეს, სადაც იყვნენ, გადავირიე. რას ვიზამდი, წავედი, ჩავუსაფრდი მიმდებარე ტერიტორიაზე და წამოვიყვანე.

ზღაპრებს თუ უამბობთ შვილიშვილებს?

– არა. მე ყველაზე მდუმარე მეუღლე, მამა და ბაბუა ვარ. გარეთ ძალიან ბევრს ვლაპარაკობ, სახლში კი ვისვენებ.

ბაბუა და შვილიშვილები ერთი ჭკუისანი არიანო, თქვენ თუ ექვემდებარებით ამ გამონათქვამს?

– ერთად ვთამაშობთ, მაგრამ ყირაზე ნამდვილად არ გადავდივარ. 60 წლისთავზე თამაზ ტყელამაძემ შვილიშვილებთან ერთად გადამიღო. ბავშვები წააქეზეს, აბა, იქ აძვერი, შენ იკოტრიალე, ყირაზე დადექი, ბაბუას კისერზე შემოაჯექი, აქეთ გადახტი, იქით გადმოხტიო. ისინიც მაიმუნებივით შეესივნენ ჩემს სამუშაო კაბინეტს. მე მარტო ვყვიროდი, ბავშვებო, რას შვებით, არაფერი მოიტეხოთ-მეთქი. ეს იყო ტრაგიკული სურათი გურამ შარაძის ტრაგიკული გამომეტყველებით. არა ვარ მიჩვეული შვილიშვილების მხრიდან ასეთ ცელქობას და ამიტომაც ჩავვარდი პანიკაში.

სულიერ და მატერიალურ მემკვიდრეობად რას უტოვებთ შვილიშვილებს?

– მათ ჰყავთ ბაბუა გურამ შარაძე, რომლის საფლავს ჩრდილი არ მიადგება და არასდროს დააფურთხებენ. ყველას თავისი ჭერი აქვს. ქუჩაში არ არიან. ყოველდღიური ლუკმაპურისთვის მიწევს ბრძოლა. ამ მხრივ, ძალიან ცუდი მეუღლე, მამა და ბაბუა ვარ.

ირმა პარუნაშვილი
“სარკე”, 10-16 ნოემბერი, 2004
Advertisements

One Response to ა-პოლიტიკური

  1. Daniela ამბობს:

    მადლობთ საინტერესო სტატიისთვის.

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s